Serial Game Movie

Güneydo?u Asya’n?n önemli ülkelerinden biri olan ve son dönemde ya?ad??? ekonomik geli?me sayesinde[1] gelece?ine olumlu bak?lan Filipinler’de, 9 May?s 2016 tarihinde Ba?kanl?k seçimi yap?lacakt?r. Ba?kanl?k seçimi, genel seçimlerle birlikte ve ayn? gün içerisinde yap?lacakt?r. Bu yaz?da, Filipinler Ba?kanl?k seçimlerini analiz etmeye çal??aca??m.

Ba?kanl?k sistemi ile yönetilen bir ülke olan Filipinler’de, Ba?kanl?k seçimleri her 6 y?lda bir yap?lmaktad?r. Ba?kanl?k seçimleri ile beraber, ancak ondan ayr? olarak, Ba?kan Yard?mc?l??? seçimleri de yap?lmaktad?r. Dolay?s?yla, bir seçmenin Ba?kanl?k ve Ba?kan Yard?mc?l??? için farkl? partilerin ya da siyasal birliklerin adaylar?na oy vermesi mümkündür. Tek dereceli olan seçimde, yar??? en çok oyu alan aday kazanmaktad?r. 2010 seçimlerinde Liberal Parti ad?na aday olup, yüzde 42 oyla eski Ba?kan Joseph Estrada’ya kar?? büyük bir zafer kazanan Benigno Aquino III bu seçimde aday olamad??? için (1987 anayasas?na göre Ba?kanl?k için bir dönem, Ba?kan Yard?mc?l??? içinse iki dönem üst üste aday olunabiliyor), ülkenin 16. Ba?kan? seçim sonucunda belli olacakt?r. Bu seçim öncesinde ?u da hat?rlanmal? ki, 2010 seçiminde Aquino’nun Ba?kan Yard?mc?s? aday? Mar Roxas, Estrada’n?n destekledi?i aday Jejomar Binay’a az farkla da olsa geçilmi?ti.

2016 Ba?kanl?k seçimlerinde Filipinler’de 5 aday yar??acakt?r. Bunlar; Asya tipi sol çizgideki PDP-Laban’?n destekledi?i Rodrigo Duterte, önceki seçimde Liberal Parti’nin destekledi?i Ba?kan Yard?mc?s? aday? Mar Roxas, merkez sa? UNA’n?n destekledi?i mevcut Ba?kan Yard?mc?s? Jejomar Binay, merkez sol PRP’nin destekledi?i Miriam Defensor Santiago ve ba??ms?z aday Grace Poe’dur. Anketlerde son dönemde büyük bir ç?k?? gerçekle?tiren ve yar??a favori olarak giren aday ise, PDP-Laban’?n destekledi?i Rodrigo Duterte’dir.

1945 do?umlu ve “Digong” lakapl? Duterte, Visayas kökenli ve deneyimli bir isimdir.[2] Davao ?ehrinde 22 senedir Belediye Ba?kanl??? yapan ve üst üste 7 seçim kazanan Duterte, suçla mücadele konusunda gösterdi?i yüksek performans ve kararl?l?k nedeniyle Time dergisi taraf?ndan “Cezaland?r?c?” (The Punisher) lakab?na da lay?k görülmü?tür.[3] Sol koalisyonun destekledi?i bir aday olmas?na kar??n, ilginç ç?k??lar? ve sert sözleriyle biraz Donald Trump’? an?msatan Duterte, yüzde 80’i Katolik H?ristiyan olan bir ülkede Papa Franciscus’la da k?sa bir süre önce polemik ya?amas?na ra?men popülaritesini h?zla artt?rmaktad?r. Kad?nlara yönelik seksist ?akalar yapan, çapk?nl???n? bir övgü konusu haline getiren[4] ve Ba?kan seçilmesi durumunda parlamentodaki vekiller sözünü dinlemez ve suçla etkin mücadeleye kat?lmazlarsa parlamentoyu da da??tabilece?ini belirten Duterte, bu nedenle çokça ele?tirilmekte ve pek demokrat bulunmamaktad?r.[5] Katolik bir siyasetçi olan Duterte, buna kar??n pek dindar bir kimse de?ildir. D?? politikada da milliyetçi bir üslup benimseyen Duterte, buna kar??n Çin Halk Cumhuriyeti ile Filipinler aras?ndaki toprak sorunlar?n? müzakere etmekten yana oldu?unu belirmektedir. Son anketlere göre; Duterte, yüzde 32-33 gibi bir oy oran?yla ve en yak?n rakibine en az 7 puan fark atarak seçimi kazanacakt?r.[6]

Anketlerde Duterte’te en yak?n aday olarak gözüken ki?i ise, 1968 do?umlu Filipinli e?itimci ve i?kad?n? Grace Poe’dur.[7] Filipinli oyuncular olan Fernando Poe Jr. ve Susan Roces çiftinin evlat edindi?i çocuklar? olan Poe, 2013 y?l?ndan beri Senatör’dür. ABD vatanda?? da olan Poe, anne-babas?n?n da etkisiyle oldukça ünlü ve sevilen bir ki?idir. Bu sayede, arkas?nda parti deste?i olmamas?na kar??n yar??taki en favori isimlerden biri olarak gösterilmekte ve anketler de bunu do?rulamaktad?r. Son anketler, Poe’yu Duterte’nin arkas?nda yüzde 22-25 band?nda göstermektedir. Katolik bir siyasetçi olan Poe, ideolojiden ziyade kad?n ve e?itimci kimli?i üzerinden siyaset yürütmektedir.

Anketlerde ?ans? oldu?u görülen üçüncü aday ise, Liberal Parti’nin destekledi?i ve 2010 seçimlerinde Ba?kan Yard?mc?l???n? az farkla kaybeden 1957 do?umlu siyasetçi Mar Roxas’d?r.[8] Roxas, eski Ba?kanlardan Manuel Roxas’?n torunu ve eski Senatörlerden Gerry Roxas’?n o?ludur. Bugüne kadar birçok defa Bakanl?k görevinde bulunan Roxas, deneyimli ve ülkesinde iyi bilinen bir isimdir. Ailesinin de Filipinler siyasetinde ne denli etkin oldu?u ortadad?r. Bu nedenle, son anketler kendisini yüzde 20’lerde gösterse de, Roxas’?n da seçimde ciddi ?ans? bulunmaktad?r.

Seçimde iddias? olan son Ba?kan aday? ise, hâlihaz?rda Ba?kan Yard?mc?s? görevinde bulunan 1942 do?umlu aday Jejomar Binay’d?r.[9] Ba?larda iddial? bir aday olmas?na kar??n, son haftalarda oy oranlar? iyice dü?en ve yüzde 13-15 band?na kadar gerileyen Binay, buna kar??n seçimde ?ans?n? deneyecektir. Son aday olan Miriam Defensor Santiago’nun ise (kapak resminde en sa?daki aday), anketlere göre herhangi bir ?ans? bulunmamaktad?r.

Sorunlu demokrasi tarihiyle ilginç bir örnek olan Filipinler’de, seçimi kim kazan?rsa kazans?n, ülkenin bundan sonraki gündemi ABD-Çin rekabetine ba?l? olarak geli?en d?? politikas? olacakt?r. En son olarak ABD Ba?kan? taraf?ndan kendisini Çin’e kar?? koruyabilmesi için iki sava? gemisi hediye edilen Filipinler[10], bölgenin devasa ve h?zla yükselen gücü Çin’le s?n?r sorunlar? olan ve güvenlik endi?elerini giderek daha fazla hissetmeye ba?layan bir ülkedir. Bu durum da, bu ülkeyi d?? politika ve güvenlik alan?nda ABD ile daha yak?n bir i?birli?ine itmektedir. Ancak Çin’in ekonomik gücüyle özellikle i?adamlar? aras?nda kurdu?u büyük hâkimiyet, birçok bölge ülkesinde oldu?u gibi Filipinler’de de ikili bir yap?y? ortaya koymaktad?r. Seçim sonucunda ise, Duterte’nin zaferini beklemek daha do?ru bir e?ilim gibi görünmektedir.

Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMEC?

[1] Bak?n?z; http://www.dw.com/en/philippine-economy-on-the-rise/av-18692513.

[2] Web sitesi için; http://www.dutertecayetano.com/.

[3] Bak?n?z; http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,265480,00.html.

[4] http://www.rappler.com/nation/politics/elections/2016/114416-rodrigo-duterte-womanizer.

[5] http://www.dw.com/en/philippine-election-a-controversial-yet-popular-frontrunner/a-19234493.

[6] http://newsinfo.inquirer.net/783486/duterte-widens-lead-in-final-pre-election-sws-survey.

[7] Web sitesi için; http://gracepoe.ph/.

[8] Web sitesi için; http://marroxas.com/.

[9] Hükümet web sitesindeki biyografisi için; http://www.ovp.gov.ph/index.php/programs/vice-president-s-corner.

[10] http://www.cnnturk.com/dunya/obama-filipinlere-iki-savas-gemisi-bagisladi-cini-uyardi.